EIP Konsepsiyasiga kirish va xalqaro tartibga solish yondashuvlari

Toshkent, Yanvar 24, 2025

Oʻzbekistonda Ekologik sanoat parklari (EIP) loyihasi muhim bosqichga yetib keldi. 2025-yil 24-yanvar kuni Toshkent shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sanoatni Rivojlantirish Tashkiloti (UNIDO) va Qonunchilik va huquqiy siyosat instituti (ILLP) hamkorligida salohiyatni oshirish boʻyicha seminar muvaffaqiyatli oʻtkazildi. Gibrid formatda tashkil etilgan tadbir 31 dan ortiq ishtirokchini, jumladan hukumat vakillari, sanoat mutaxassislari va xalqaro ekspertlarni bir joyga jamlab, Oʻzbekiston sanoat zonalarini ekologik toza va barqaror markazlarga aylantirish masalasiga bagʻishlandi.

2025-yil 24-yanvar kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan EIP salohiyatni oshirish seminarining ishtirokchilari

Seminarda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, GIZ va UNIDO vakillari hamda boshqa xalqaro va mahalliy ekspertlar nutq soʻzladilar. Muhokamalar asosan EIP konsepsiyasi va uning asosiy komponentlari, siyosatdagi bo‘shliqlar tahlili hamda EIPni rivojlantirishga qaratilgan me’yoriy-huquqiy strategiyalar haqida boʻldi.

Seminar ochilish nutqlari bilan boshlandi. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi vakili Xudoyqulov Uchqun o‘z nutqida O‘zbekiston hukumati sanoatning barqaror rivojlanishiga sodiqligini ta’kidladi. U shunday dedi:

"O‘zbekiston sanoat rivojlanishining muhim bosqichida turibdi va ekologik sanoat tamoyillarini integratsiya qilish uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash uchun juda muhimdir. Sanoat zonalarini ekologik sanoat parklarga aylantirish nafaqat resurslardan foydalanish samaradorligini oshiradi, balki jahon miqyosida raqobatbardoshlikni mustahkamlaydi va kelgusi avlodlar uchun yashil iqtisodiyotni shakllantiradi."

Keyin so‘zga chiqqan GIZ komponent menejeri Igor Eromenko barqaror sanoat transformatsiyasiga erishishda hamkorlik va innovatsiyaning ahamiyatini ta’kidladi. U shunday dedi:

"Ekologik sanoat parklari iqtisodiy o‘sish va atrof-muhitni muhofaza qilish o‘rtasida muvozanat yaratish uchun noyob imkoniyatdir. Davlatlar, biznes va xalqaro tashkilotlar birgalikda ishlash orqali sanoat zonalarini iqtisodiy rivojlanish drayveriga aylantirish bilan birga, barqaror va inklyuziv kelajak sari qadam qo‘yishimiz mumkin."

UNIDO loyihasi rahbari Tatyana Chernyavskaya UNIDOning O‘zbekistonni barqaror sanoat rivojlanishiga yo‘naltirish borasidagi sodiqligini tasdiqladi. U shunday dedi:

"EIP yondashuvi oddiy sanoat o‘sish strategiyasi emas – bu barqaror va resurslardan samarali foydalanadigan tizimlarni yaratish tamoyili bo‘lib, u nafaqat biznes uchun, balki atrof-muhit va jamiyat uchun ham foydalidir. UNIDO O‘zbekiston sanoat zonalarini ekologik sanoat parklarga aylantirish yo‘lida texnik yordam ko‘rsatishda davom etadi."

Seminarda UNIDO xalqaro EIP eksperti Dik van Birz tomonidan EIPning afzalliklari haqida taqdimot o‘tkazildi. U turli davlatlarda muvaffaqiyatli joriy etilgan xalqaro tajribalar va yaxshi amaliyotlar haqida ma’lumot berdi hamda O‘zbekiston sharoitiga mos keladigan amaliy misollarni taqdim etdi.

Tadbir davomida sanoat simbiozi ham muhokama qilindi. Bu yondashuv korxonalarga materiallar, energiya va suvdan birgalikda foydalanish imkoniyatini yaratib, xarajatlarni kamaytirish va ekologik ta’sirni minimallashtirishga xizmat qiladi. UNIDO katta siyosiy eksperti Jan-Pol Gotye maxsus iqtisodiy zonalar, mehnat va atrof-muhitni tartibga soluvchi mavjud qonunlar EIPni rivojlantirish uchun yetarli emasligini, shu sababli EIPga xos alohida huquqiy me’yorlarning zarurligini ta’kidladi.

Shuningdek, ILLP huquqiy siyosat eksperti Kovshov O‘zbekistonning regulyator muhitini tahlil qildi va EIP standartlarini qabul qilish istiqbollarini muhokama qildi. Keyinchalik, ILLP tomonidan tashkil etilgan muhokama sessiyasi ishtirokchilarga moliya, huquqiy va texnik to‘siqlarni aniqlash hamda davlat va xususiy sektor hamkorligini mustahkamlash bo‘yicha fikr almashish imkonini berdi.

Seminarda Strategik islohotlar agentligi katta mutaxassisi Muxtarov Xojiislom EIP tashabbusining sanoat barqaror rivojlanishi uchun muhimligini ta’kidladi. U shunday dedi:

"Ekologik sanoat parklari tashabbusi nafaqat barqaror sanoat rivojlanishiga xizmat qiladi, balki mintaqaviy iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotga ham kuchli turtki beradi. Ayniqsa, Samarqandda loyihani amalga oshirish men uchun shaxsiy ahamiyatga ega, chunki bu nafaqat strategik joylashuv, balki ota-onamning vatani hamdir. Ushbu loyiha mintaqaviy sanoat zonalarini barqarorlik va innovatsiya namunalariga aylantirishga misol bo‘ladi."

Seminarda savol-javob sessiyalari bo‘lib o‘tdi, bunda ishtirokchilar o‘z fikrlarini almashish, savollar berish va EIPni rivojlantirish bo‘yicha amaliy chora-tadbirlarni muhokama qilish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.

Tadbir davomida ishtirokchilar seminardan oldin va keyin so‘rovnomalarni to‘ldirishdi, bu esa ularning EIP haqidagi tushunchasi qanday o‘zgarganini baholash imkonini berdi.

Seminar yakunida ishtirokchilar EIP konsepsiyasi va uning potentsial foydalari haqida yanada chuqurroq tushunchaga ega bo‘ldilar. To‘plangan fikr-mulohazalar O‘zbekistonning huquqiy va siyosiy bazasini takomillashtirish bo‘yicha kelgusi ishlarni shakllantirishga xizmat qiladi va mamlakatning sanoat zonalarini ekologik va resurslardan samarali foydalanadigan parklarga aylantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini ishlab chiqishga yordam beradi.

Ushbu seminar O‘zbekistonning barqaror sanoat rivojlanishi sari qo‘yilgan muhim qadami bo‘ldi. UNIDO va hamkorlari milliy salohiyatni rivojlantirish, normativ bazani takomillashtirish va ekologik sanoat parklari uchun investitsiyalarni jalb qilish borasidagi ishlarni davom ettiradilar.