EIP bo‘yicha Janubiy Afrikada konferensiya

O‘zbekistonda eko-sanoat bog‘lari parklraro (EIP) sanoat sohasini modernizatsiya qilish va ekologik barqarorlikni ta’minlash strategiyasining muhim qismiga aylanmoqda. Mamlakat iqtisodiyoti o‘sishi bilan birga, sanoat salohiyatini kengaytirish, resurslardan samarali foydalanish va ifloslanishni kamaytirish ehtiyoji ortib bormoqda. EIP bu muammolarga sanoat simbiozi orqali yechim taklif etadi. Bu usulda korxonalar o‘zaro hamkorlikda chiqindilarni kamaytirish, resurslarni birgalikda ishlatish va toza ishlab chiqarish usullarini joriy etish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bunday yondashuv O‘zbekistonning aylana iqtisodiyotini rivojlantirish va sanoat raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan kengroq maqsadlariga mos keladi.

BMT sanoatni rivojlantirish tashkiloti (UNIDO) tomonidan amalga oshirilayotgan loyiha

Germaniya Federativ hukumati tomonidan Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH orqali moliyalashtirilayotgan UNIDO loyihasi O‘zbekistonda eko-sanoat bog‘lari tamoyillarini joriy etishda muhim rol o‘ynamoqda. Loyiha doirasida ikkita pilot hududga e’tibor qaratilgan: Farg‘ona mexanik kichik sanoat zonasi va Urgut erkin iqtisodiy zonasi. Ushbu hududlar innovatsion yondashuvlarni sinovdan o‘tkazish va resurslardan samarali foydalanish, chiqindilarni boshqarish hamda toza ishlab chiqarish tamoyillarini tatbiq etish uchun tanlangan.

UNIDO texnik ko‘mak ko‘rsatish, siyosat bo‘yicha maslahat berish va mahalliy manfaatdor tomonlarning salohiyatini oshirish orqali EIP konsepsiyasining samarali amalga oshirilishini ta’minlamoqda. Loyihaga xususiy sektor, davlat organlari va xalqaro hamkorlar jalb qilinib, butun mamlakat bo‘ylab barqaror sanoatlashtirish modelini yaratish maqsad qilingan. GIZ ko‘magi ushbu tashabbusni muvaffaqiyatli amalga oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi hamda O‘zbekistonning ekologik toza va barqaror sanoatni shakllantirish bo‘yicha uzoq muddatli strategiyasiga hissa qo‘shadi.

Janubiy Afrika Milliy toza ishlab chiqarish markazining 6-ikki yillik konferensiyasi

2024-yil 11-12-sentabr kunlari Pretoriyadagi CSIR Xalqaro konferensiya markazida bo‘lib o‘tgan Janubiy Afrika Milliy toza ishlab chiqarish markazining (NCPC-SA) 6-ikki yillik konferensiyasi eko-sanoat bog‘lari sohasida xalqaro hamkorlik uchun muhim platforma bo‘ldi. O‘zbekiston delegatsiyasi UNIDO loyihasining vakillari sifatida ushbu tadbirda qatnashdi. Delegatsiya tarkibiga O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi hamda ikki pilot hudud – Farg‘ona mexanik sanoat zonasi va Urgut erkin iqtisodiy zonasining boshqaruv idoralari vakillari kirdi.

Konferensiyada aylana iqtisodiyot tamoyillari, dekabronizatsiya va barqaror sanoat amaliyotlari bo‘yicha chuqur tajriba almashildi.

Delegatsiya a’zolari bilan intervyu

Janob Aripov, O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligining og‘ir sanoat boshqarmasi boshlig‘i va loyiha boshqaruv qo‘mitasi a’zosi sifatida, konferensiyaning O‘zbekiston uchun ahamiyatini ta’kidladi:

"UNIDO Global dasturi va GIZ vakillari tomonidan taqdim etilgan strategiyalar bizning pilot hududlarimiz – Farg‘ona va Samarqandda to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llanishi mumkin. Resurslardan samarali foydalanish va chiqindilarni minimallashtirishga qaratilgan yondashuvlar sanoatimizni modernizatsiya qilish bo‘yicha milliy maqsadlarimizga to‘liq mos keladi."

Janob Mustafoyev, O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi Xalqaro moliyaviy institutlar va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish bo‘limi yetakchi mutaxassisi, konferensiyada yangi biznes aloqalar o‘rnatish imkoniyatlariga e’tibor qaratdi:

"Biz Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasidagi sanoat hududlari vakillari bilan tajriba almashdik. Ayniqsa, yashil moliyalashtirish bo‘yicha sessiya biz uchun juda foydali bo‘ldi, chunki u O‘zbekistonda ekologik sanoat loyihalariga investitsiyalarni jalb qilish uchun yangi imkoniyatlar ochdi. Janubiy Afrika sanoat yetakchilari bilan bo‘lgan muloqotlar davlat-xususiy sheriklik tamoyillarining EIP maqsadlariga erishishda naqadar muhim ekanligini ko‘rsatdi."

Janob Habibiddinov, Farg‘ona mexanik kichik sanoat zonasi direktori, konferensiyada taqdim etilgan toza ishlab chiqarish usullari amaliy ahamiyatini qayd etdi:

"Sanoat zonalari aylana iqtisodiyot tamoyillarini ishlab chiqarishga ta’sir qilmasdan joriy eta olishini ko‘rib hayratlandim. Bitta korxona chiqindilari boshqasining resursiga aylanishi mumkinligi haqidagi sanoat simbiozi misollari bizga Farg‘onada qo‘llash mumkin bo‘lgan ko‘plab g‘oyalar berdi."

Janob Yazdanov, Urgut erkin iqtisodiy zonasi investitsiyalar boshqarmasi boshlig‘i, xalqaro EIP loyihalarining tajribasini O‘zbekistonda qo‘llash imkoniyatlariga qiziqish bildirdi:

"Vyetnam, Kolumbiya va Misr tajribalaridan kelib chiqib, EIP muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun nafaqat normativ-huquqiy bazalar, balki biznesning faol ishtiroki ham zarurligini tushundim. Shuningdek, inson kapitalini rivojlantirish masalasi muhokama qilindi va men boshqaruv xodimlari hamda sanoat zonalari ishchilarining malakasini oshirish zarurligini angladim."

Konferensiyaning Asosiy Xulosalari

1. Dekarbonizatsiya va Aylana Iqtisodiyot

Delegatsiya eko-sanoat parklari rivojlanishida dekarbonizatsiyaning asosiy rolini ta’kidladi. Muhokama qilingan vositalar va usullar, jumladan energiya samaradorligini oshirish, chiqindilarni kamaytirish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini integratsiya qilish O‘zbekistonning sanoat parklari hududlarida joriy etilishi rejalashtirilmoqda. Ushbu yondashuv sanoatni yanada ekologik toza va raqobatbardosh qilish uchun muhim hisoblanadi.

2. Yashil Moliyalashtirish Imkoniyatlari

Yashil investitsiyalarga kirish konferensiyaning asosiy mavzularidan biri bo‘ldi. Delegatsiya xalqaro moliyaviy mexanizmlar haqida qimmatli ma’lumotlarga ega bo‘ldi. Ushbu moliyaviy imkoniyatlardan foydalanish O‘zbekistondagi EIP tashabbuslarining joriy etilishini tezlashtirishi mumkin. Ayniqsa, Farg‘ona va Samarqand sanoat parklari hududlarida yashil moliyalashtirish mexanizmlaridan foydalanish EIP tamoyillarining muvaffaqiyatli amalga oshirilishiga xizmat qilishi mumkin.

3. Davlat-Xususiy Sheriklik va Boshqaruv

Konferensiya davlat va xususiy sektor hamkorligi orqali EIP tashabbuslarini muvaffaqiyatli amalga oshirish bo‘yicha tajribalarga bag‘ishlandi. Turli mamlakatlarning sanoat parklari davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish orqali barqaror sanoatni shakllantirishga erishgani ko‘rsatildi. Bu tamoyillar O‘zbekistonda uzoq muddatli sanoat rivojlanishiga xizmat qilishi mumkin.

4. Inson Kapitalini Rivojlantirish va Gender Tengligi

Kadrlar salohiyatini oshirish va ishchi kuchini rivojlantirish EIPni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun muhim omillar sifatida e’tirof etildi. Delegatsiya sanoat parklari menejerlari va ishchilarini resurslardan samarali foydalanish va toza ishlab chiqarish tamoyillarini qo‘llash bo‘yicha zarur ko‘nikmalar bilan ta’minlash barqaror rivojlanish uchun muhim ekanligini tushundi.

2024-yil 13-sentabr kuni Rosslyn sanoat parklari bo‘ylab tashkil etilgan sayohat sanoat barqarorligini ta’minlashda jamoatchilikka yo‘naltirilgan tashabbuslar va malaka oshirish dasturlarining ahamiyatini yanada aniqroq namoyon etdi. Ushbu tajribalar O‘zbekistonda EIP tamoyillarini rivojlantirishga mos keladigan yondashuvlar sifatida ko‘rib chiqildi.

Biroq, konferensiyada muhokama qilingan yana bir muhim jihat sanoat sohasida gender tengligini ta’minlash zarurati bo‘ldi.

Gender tengligi bo‘yicha maxsus taqdimot eko-sanoat parklari doirasida inklyuziv ish joylarini yaratish zarurligini ta’kidladi. Ushbu sessiyada gender yondashuvi nafaqat ijtimoiy tenglikni oshirish, balki iqtisodiy samaradorlikni ham yaxshilashga xizmat qilishi ta’kidlandi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, turli xil jamoalar bilan ishlaydigan kompaniyalar yanada innovatsion va raqobatbardosh bo‘ladi.

Ayollarni rahbarlik lavozimlariga va texnik rollarga jalb qilish EIP tashabbuslarining muvaffaqiyatga erishishida asosiy omil sifatida qayd etildi.

O‘zbekistonning pilot parklari uchun gender tengligi nafaqat erkaklar va ayollarning sanoat rivojlanishiga teng hissa qo‘shishini ta’minlash, balki bu jarayondan teng manfaat ko‘rishini ta’minlash imkoniyatini ham beradi.

Ayollarni qaror qabul qilish jarayonlariga faol jalb qilish hamda ularning rivojlanishiga yordam beradigan o‘quv dasturlarini tashkil etish orqali Farg‘ona va Urgut sanoat parklari inklyuziv va barqaror sanoat rivojlanishining namunasiga aylanishi mumkin.

Bu BMT Sanoatni rivojlantirish tashkiloti (UNIDO) tomonidan ilgari surilayotgan genderga yo‘naltirilgan sanoat siyosati tamoyillariga ham mos keladi. Ushbu yondashuv Barqaror Rivojlanish Maqsadlari (SDG) doirasida ayollarning huquqlarini kengaytirish va ularni iqtisodiy jarayonlarga faol jalb qilishni qo‘llab-quvvatlaydi. Xulosa

O‘zbekiston delegatsiyasining NCPC-SA konferensiyasida ishtirok etishi mamlakatda ekologik toza sanoat parklari joriy etish bo‘yicha muhim bilim va asosiy g‘oyalarni taqdim etdi.

Dekarbonizatsiya, yashil moliyalashtirish va sanoat simbiozi bo‘yicha xalqaro tajriba Farg‘ona va Urgutdagi pilot parklari yanada rivojlantirish uchun poydevor yaratadi.

Konferensiyada olingan tajriba tufayli O‘zbekiston ekologik barqaror va raqobatbardosh sanoatni shakllantirish bo‘yicha o‘z dasturini ilgari surish uchun yaxshi mavqega ega bo‘lib bormoqda.